.png?1789654106 "Planteon"){kind=small}
Dowiedz się, jak banalne zwyczaje mogą sprawić, że jedzenie stanie się radością.
SOS dla trawienia!
Okiem dietetyka
Jedzenie to nieodłączna część naszego życia. Żywność stanowi przede wszystkim źródło energii, ale nie możemy zapomnieć o tym, że równie często jest: wyrazem uczuć (wystarczy przypomnieć sobie smak babcinego ciasta drożdżowego…), elementem celebracji ważnych wydarzeń (bo czym byłyby urodziny bez pysznego tortu!), czy formą spędzania czasu z najbliższymi (bo nic tak nie jednoczy jak niedzielny rosół).
Niestety obecne tempo życia i zmiany na przestrzeni ostatnich lat sprawiły, że jedzenie nierzadko kojarzy nam się z czymś jeszcze - bólem brzucha, zgagą i uczuciem, że jesteśmy pełni niczym balon…
Alarm
Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego mogą dotyczyć różnych jego odcinków. Najczęściej zgłaszanymi objawami są uporczywe wzdęcia, zmiana rytmu wypróżnień (biegunki lub zaparcia), uczucie pieczenia w gardle (zwane potocznie zgagą), bóle brzucha i uczucie “przelewania”. Wszystkie te dolegliwości, zwłaszcza jeśli trwają przewlekłe, powinny skłonić nas do wizyty u lekarza, bo mogą być objawem chorób (nieswoistego zapalenia jelit, zespołu jelita nadwrażliwego, czy refluksu żołądkowo-przełykowego).
Wielu z nas może jednak z łatwością przypomnieć sobie chwile, kiedy doświadczył wymienionych wyżej dolegliwości, które po krótkim czasie minęły.
Czy można było ich uniknąć…? Czy istnieją skuteczne sposoby, które uczynią proces trawienia łatwiejszym?
Najpierw podstawy Proces trawienia węglowodanów zaczyna się już w jamie ustnej i chociażby z tego powodu warto dokładnie przeżuwać każdy kęs pokarmu. Pozwólmy zacząć działać amylazie ślinowej (enzym trawienny wydzielany w jamie ustnej). Dokładnie przeżute kęsy pokarmu to także łatwiejsze trawienie w kolejnych odcinkach układu pokarmowego - zwiększamy dzięki temu powierzchnię dostępności dla pozostałych enzymów trawiennych.
Wolniej, dokładniej, uważniej: te słowa mogłoby zawisnąć nad każdym kuchennym stołem. Wydawać by się mogło, że to bardzo banalne zalecenia, a jednak ich wdrożenie w życie może dać spektakularne efekty: znikną uporczywe odbijania i wzdęcia, unikniejmy uczucia przejedzenia. Jeśli dodamy do tego wszystkiego krótki spacer po posiłku, który usprawni pracę jelit, możemy śmiało być z siebie dumni!
W tym miejscu trzeba też wspomnieć o liczbie posiłków i podjadaniu. Choć ilość
spożywanych posiłków to kwestia wysoce indywidualna i mogąca się różnić na przestrzeni
poszczególnych dni, należy mieć świadomość jak istotne są przerwy pomiędzy nimi. W
okresach między posiłkowych rozpoczyna swoją działalność tzw. wędrujący kompleks
mioelektryczny (MMC - migrating myoelectric complex). Można go porównać do
pokarmowego odkurzacza: oczyszcza przewód pokarmowy z resztek i zapobiega
rozwojowi chorobotwórczych mikroorganizmów. MMC działa w cyklach, przy czym jeden cykl
trwa średnio 100 minut. Ciągłe podjadanie (nawet jeśli to tylko cukierek) lub zbyt częste
posiłki uniemożliwiają aktywację MMC, co może powodować wzdęcia i uczucie
pełności.
Niezłe ziółko
Skuteczne rozwiązanie dla wspomagania trawienia znane od wieków to także dodawanie do
potraw ziół i przypraw. Te, na które warto zwrócić szczególną uwagę to między innymi
cynamon, goździki, kolendra, koper, kminek, majeranek, gałka muszkatołowa i
kardamon.
Pobudzająco na pracę układu trawiennego działa pieprz, ale może podrażniać błonę
śluzową żołądka, więc nie jest wskazany w każdym przypadku (np. przy przewlekłym
zapaleniu żołądka). Jeśli dolegają nam uporczywe mdłości, możemy z kolei przygotować
napar z imbiru (surowiec ten wykorzystywany jest m.in. jako jeden z głównych składników
tabletek do ssania stosowanych w przypadku choroby lokomocyjnej).
Co jeszcze? Napary z mięty i rumianku. Olejek z mięty pieprzowej wpływa na czynność
przełyku, żołądka, jelit i pęcherzyka żółciowego. Jest stosowany wspomagająco w terapii
zespołu jelita nadwrażliwego i niestrawności. Wykazuje działanie rozkurczające,
przeciwdrobnoustrojowe i przeciwzapalne. Podobnie jest w przypadku rumianku
lekarskiego.
Mała czarna
Wśród uporczywych dolegliwości związanych z pracą przewodu pokarmowego nie sposób
nie wspomnieć o zaparciach. Ich główną żywieniową przyczyną jest najczęściej zbyt małe
spożycie błonnika pokarmowego (obecnego przede wszystkim w warzywach i owocach)
oraz płynów. Przewlekłe zaparcia powinny skłonić do wizyty u lekarza lub dietetyka. Jeśli
jednak zdarzają się epizodycznie i są wynikiem nagłej zmiany sposobu żywienia (np.
podczas urlopu) warto wiedzieć, że pomocny może być jeden z najpopularniejszych napojów
na świecie - kawa. Już w latach 90. badacze opisali pobudzający wpływ kawy na aktywność
jelita grubego, który może wystąpić już po zaledwie 4 minutach od spożycia małej
czarnej! Co ciekawe, efekt ten występuje także po spożyciu kawy bezkofeinowej (choć w
mniejszym stopniu).
Spokojne, uważne jedzenie, regularne przerwy między posiłkami, stosowanie ziół i
przypraw: od tego warto zacząć. A jeśli dolegliwości nie ustępują - nie wahajmy się
sięgnąć po pomoc specjalisty, bo miarą skutecznej i zdrowej diety jest bez wątpienia
przede wszystkim nasze dobre samopoczucie.
Autor: dietetyk Daria Nowak
Źródła:
● Chumpitazi BP, Kearns GL, Shulman RJ. Review article: the physiological effects and
safety of peppermint oil and its efficacy in irritable bowel syndrome and other
functional disorders. Aliment Pharmacol Ther. 2018 Mar;47(6):738-752.
● Nehlig A. Effects of Coffee on the Gastro-Intestinal Tract: A Narrative Review and
Literature Update. Nutrients. 2022 Jan 17;14(2):399.
● Orkusz A, Bogacz-Radomska L. Znaczenie przypraw w żywieniu człowieka. Nauki
Inżynierskie I Technologie. 2017;4(27).
● Scarpellini E, et al. The Use of Peppermint Oil in Gastroenterology. Curr Pharm Des.
2023;29(8):576-583.
● Zielińska-Pisklak M, Szeleszczuk Ł. Rumianek lekarski – dlaczego warto mieć go w
domowej apteczce. Farmakoterapia. 2013;VOL 23 NR 9’13 (269).
